पत्थलगांव में ‘लंगर’ की अमृत वर्षा: 12 वर्षों से गुरु नानक देव जी के ‘नाम जपो, किरत करो, वंड छको’ के दिव्य संदेश का साक्षात प्रमाण
1 min read
पत्थलगांव, : पत्थलगांव की पावन धरा पर, जहाँ कण-कण में गुरु कृपा का वास है, गुरुद्वारा सिख समाज द्वारा संचालित ‘लंगर’ सेवा पिछले 12 वर्षों से गुरु नानक देव जी के ‘नाम जपो, किरत करो, वंड छको’ के दिव्य संदेश को साकार कर रही है। यह केवल भोजन नहीं, यह तो प्रभु की अलौकिक बख्शीश है, एक ऐसा पावन अनुष्ठान जहाँ हर शनिवार वाहेगुरु सत्संग आश्रम में, शनिवार को शाम 8:30 कीर्तन समाप्ति उपरांत लंगर चालू हो जाता है सुबह 7:30 से 8:45 शाम को 6:30 से 8 बजे तक रोज कीर्तन दीवान सजता है हर जीव परमात्मा का स्वरूप मानकर सत्कार पाता है और गुरु के लंगर का अमृतमयी प्रसाद ग्रहण करता है।
गुरु कृपा का प्रवाह: 12 वर्ष का अविचल सेवा-यज्ञ जहाँ हर हृदय नानक मय होता है
यह पवित्र लंगर सेवा वर्ष 2014 में उस दिव्य प्रेरणा से आरंभ हुई थी, जो गुरु नानक देव जी के मानवता प्रेम और सर्व-कल्याण की भावना से ओतप्रोत है। तब से लेकर आज तक, सतगुरु की असीम कृपा और संगत के अटूट प्रेम के बल पर, यह अनवरत सेवा-धारा बह रही है। गुरु घर के स्वयंसेवक, जिनमें बच्चे, युवा और वृद्ध सभी शामिल हैं, अखंड श्रद्धा और निष्ठा से अपनी सेवाएँ अर्पित करते हैं। उनके हाथों से परोसा गया हर दाना, हर निवाला, गुरुवाणी के पवित्र बोलों से सिंचित होकर दिव्य ऊर्जा से भर जाता है। यहाँ भेदभाव का कोई स्थान नहीं; गुरु नानक देव जी की शिक्षाओं के अनुरूप, हर प्राणी – जाति, धर्म, वर्ण या सामाजिक स्थिति से परे – इस अमृतमयी सेवा में सहभागी हो सकता है और प्रभु के अनमोल प्रसाद का भागीदार बन सकता है। हर शनिवार 300 से 400 श्रद्धालुजन, दाल और चावल सहित दो प्रकार के व्यंजनों के साथ, इस पवित्र लंगर को ग्रहण कर आत्मिक तृप्ति और गुरु कृपा का अनुभव करते हैं।
लंगर: जहाँ ‘भूखा न कोइ’ का वास है और ‘सर्व धर्म समभाव’ का पावन प्रकाश
गुरुद्वारा सिख कमेटी के सचिव, कुलविंदर सिंह भाटिया जी बताते हैं कि ‘लंगर’ मात्र एक भौतिक क्रिया नहीं, अपितु यह गुरु नानक देव जी के उपदेशों का जीवंत स्वरूप है। ‘लंगर’ की यह परम्परा ‘पवन गुरु पानी पिता माता धरत महत’ (वायु गुरु है, पानी पिता है, धरती महान माता है) के पवित्र संदेश को आत्मसात करती है, जहाँ सृष्टि के हर तत्व में परमात्मा का वास देखा जाता है। यह वह पावन स्थान है जहाँ सभी प्राणी, बिना किसी लौकिक भेद के, एक ही पंगत् में बैठकर भोजन करते हैं। यह दृश्य सामाजिक समरसता, मानवीय समानता और परस्पर सम्मान का सर्वोच्च उदाहरण प्रस्तुत करता है, ठीक वैसे ही जैसे गुरु नानक देव जी ने ‘तेरा तेरा’ (तेरा ही तेरा) कहकर निस्वार्थ सेवा का मार्ग दिखाया था। यह उस दिव्य इच्छा को परिलक्षित करता है कि गुरु की सृष्टि में कोई भी प्राणी भूखा न रहे और हर हृदय में गुरुबाणी के प्रेम और भाईचारे का प्रकाश फैले। ‘लंगर’ वस्तुतः एक आध्यात्मिक अनुभव है जो आत्मा को तृप्त कर, गुरु चरणों में शांति और परमानंद की ओर ले जाता है।
गुरु कृपा का विस्तार: मानवता के उत्थान और प्रभु-प्रेम का पावन संकल्प
पत्थलगांव का यह लंगर केवल एक सेवा केंद्र नहीं, यह मानवता के उत्थान और गुरु के संदेश के प्रसार का एक पवित्र संकल्प है। गुरुद्वारा सिख समाज के सदस्य अपने व्यक्तिगत प्रयासों और समाज के उदार योगदान से इस महान यज्ञ को निरंतर पोषित कर रहे हैं। यह पहल न केवल शारीरिक भूख को शांत करती है, बल्कि लोगों को आस्था, एकता और गुरु-प्रेम के आध्यात्मिक बंधन में बांधती है। यह पत्थलगांव में स्थापित एक जीवंत तीर्थ है, जहाँ हर शनिवार गुरु नानक देव जी का आशीर्वाद बरसता है और ईश्वर की सर्वव्यापकता का अनुभव होता है। यह लंगर परम्परा हमें निरंतर यह स्मरण कराती है कि मानव सेवा ही सबसे बड़ी भक्ति है, और इसी के माध्यम से हम गुरु चरणों में स्थान पा सकते हैं और प्रभु के दीदार कर सकते हैं। यह एक ऐसा पावन स्थल है जहाँ हर दिन दिव्य ऊर्जा का संचार होता है और गुरु नानक देव जी का संदेश जन-जन तक पहुँचता है।
पंजाबी संस्करण:
ਪੱਥਲਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ‘ਲੰਗਰ’ ਦੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਖਾ: 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ‘ਨਾਮ ਜਪੋ, ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ’ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਦਾ ਸਾਖਸ਼ਾਤ ਪ੍ਰਮਾਣ
ਪੱਥਲਗਾਓਂ, : ਪੱਥਲਗਾਓਂ ਦੀ ਪਾਵਨ ਧਰਤੀ ‘ਤੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਣ-ਕਣ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕਮੇਟੀ ਦੁਆਰਾ ਚਲਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ‘ਲੰਗਰ’ ਸੇਵਾ ਪਿਛਲੇ 12 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ‘ਨਾਮ ਜਪੋ, ਕਿਰਤ ਕਰੋ, ਵੰਡ ਛਕੋ’ ਦੇ ਦਿਵਿਆ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਾਕਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੇਵਲ ਭੋਜਨ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਅਲੌਕਿਕ ਬਖਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਾਵਨ ਅਨੁਸ਼ਠਾਨ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਤਿਸੰਗ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਹਰ ਜੀਵ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਸਰੂਪ ਮੰਨ ਕੇ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਲੰਗਰ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਛਕਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਪ੍ਰਵਾਹ: 12 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਟੁੱਟ ਸੇਵਾ-ਯੱਗ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਹਿਰਦਾ ਨਾਨਕ ਮਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਲੰਗਰ ਸੇਵਾ ਸਾਲ 2014 ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਆਰੰਭ ਹੋਈ ਸੀ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਮਾਨਵਤਾ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਸਰਬ-ਕਲਿਆਣ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ। ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਤੱਕ, ਸਤਿਗੁਰੂ ਦੀ ਅਸੀਮ ਕਿਰਪਾ ਅਤੇ ਸੰਗਤ ਦੇ ਅਟੁੱਟ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਲ ‘ਤੇ, ਇਹ ਨਿਰੰਤਰ ਸੇਵਾ-ਧਾਰਾ ਵਗ ਰਹੀ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੱਚੇ, ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ, ਅਖੰਡ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਠਾ ਨਾਲ ਆਪਣੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਅਰਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਰੋਸਿਆ ਗਿਆ ਹਰ ਦਾਣਾ, ਹਰ ਨਿਵਾਲਾ, ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਸਿੰਚਿਤ ਹੋ ਕੇ ਦਿਵਿਆ ਊਰਜਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭੇਦਭਾਵ ਦਾ ਕੋਈ ਸਥਾਨ ਨਹੀਂ; ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੀਆਂ ਸਿੱਖਿਆਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਹਰ ਪ੍ਰਾਣੀ – ਜਾਤ, ਧਰਮ, ਵਰਣ ਜਾਂ ਸਮਾਜਿਕ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਉੱਪਰ – ਇਸ ਅੰਮ੍ਰਿਤਮਈ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਸਹਿਭਾਗੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਅਨਮੋਲ ਪ੍ਰਸ਼ਾਦ ਦਾ ਭਾਗੀਦਾਰ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ 300 ਤੋਂ 400 ਸ਼ਰਧਾਲੂਜਨ, ਦਾਲ ਅਤੇ ਚੌਲਾਂ ਸਮੇਤ ਦੋ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲ, ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਲੰਗਰ ਨੂੰ ਛਕ ਕੇ ਆਤਮਿਕ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਲੰਗਰ: ਜਿੱਥੇ ‘ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਕੋਇ’ ਦਾ ਵਾਸਾ ਹੈ ਅਤੇ ‘ਸਰਬ ਧਰਮ ਸਮਭਾਵ’ ਦਾ ਪਾਵਨ ਪ੍ਰਕਾਸ਼
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਸਕੱਤਰ, ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ‘ਲੰਗਰ’ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਭੌਤਿਕ ਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ਾਂ ਦਾ ਜੀਵੰਤ ਸਰੂਪ ਹੈ। ‘ਲੰਗਰ’ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ ‘ਪਵਨ ਗੁਰੂ ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਧਰਤ ਮਹਤ’ (ਹਵਾ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਧਰਤੀ ਮਹਾਨ ਮਾਤਾ ਹੈ) ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਅਪਨਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਹਰ ਤੱਤ ਵਿੱਚ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਵਾਸਾ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਪਾਵਨ ਸਥਾਨ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਲੌਕਿਕ ਭੇਦ ਦੇ, ਇੱਕ ਹੀ ਪੰਗਤ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਭੋਜਨ ਛਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਸਮਾਜਿਕ ਸਮਰਸਤਾ, ਮਾਨਵੀ ਸਮਾਨਤਾ ਅਤੇ ਆਪਸੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਉਦਾਹਰਨ ਪੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਿਲਕੁਲ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਿਵੇਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ‘ਤੇਰਾ ਤੇਰਾ’ (ਤੇਰਾ ਹੀ ਤੇਰਾ) ਕਹਿ ਕੇ ਨਿਸਵਾਰਥ ਸੇਵਾ ਦਾ ਮਾਰਗ ਦਿਖਾਇਆ ਸੀ। ਇਹ ਉਸ ਦਿਵਿਆ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭੁੱਖਾ ਨਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਹਰ ਹਿਰਦੇ ਵਿੱਚ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰੇਮ ਅਤੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਫੈਲੇ। ‘ਲੰਗਰ’ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਹੈ ਜੋ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ, ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਪਰਮਾਨੰਦ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗੁਰੂ ਕਿਰਪਾ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ: ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਉਥਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ-ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਪਾਵਨ ਸੰਕਲਪ
ਪੱਥਲਗਾਓਂ ਦਾ ਇਹ ਲੰਗਰ ਕੇਵਲ ਇੱਕ ਸੇਵਾ ਕੇਂਦਰ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮਾਨਵਤਾ ਦੇ ਉਥਾਨ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਾਰ ਦਾ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਸੰਕਲਪ ਹੈ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਿੱਖ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਆਪਣੇ ਨਿੱਜੀ ਯਤਨਾਂ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਯੋਗਦਾਨ ਨਾਲ ਇਸ ਮਹਾਨ ਯੱਗ ਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਪੋਸ਼ਿਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਹਿਲ ਨਾ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰਕ ਭੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਸਥਾ, ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਗੁਰੂ-ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਪੱਥਲਗਾਓਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਇੱਕ ਜੀਵੰਤ ਤੀਰਥ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਵਰ੍ਹਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਈਸ਼ਵਰ ਦੀ ਸਰਬ-ਵਿਆਪਕਤਾ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲੰਗਰ ਪਰੰਪਰਾ ਸਾਨੂੰ ਨਿਰੰਤਰ ਇਹ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਮਾਨਵ ਸੇਵਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਭਗਤੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਸੇ ਦੇ ਮਾਧਿਅਮ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਗੁਰੂ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਨ ਪਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਦੀਦਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਪਾਵਨ ਸਥਲ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦਿਵਿਆ ਊਰਜਾ ਦਾ ਸੰਚਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਜਨ-ਜਨ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।
About The Author
Subscribe to my channel
